ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΑΡΧΗ ΑΧΑΪΑΣ


Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από ραγδαίες εξελίξεις στο χώρο της τεχνολογίας, οι οποίες με τη σειρά τους οδηγούν σε μεγάλους οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς. Η παγκόσμια «τάξη πραγμάτων» βρίσκεται σε συνεχή και αυξανόμενη αταξία.
Ζούμε ήδη, εδώ και πολύ καιρό, την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας.
Ζούμε την μετάβαση από την μαζική παραγωγή στα προϊόντα υψηλής ποιότητας και τεχνολογίας., από την κλειστή εθνική αγορά στην παγκόσμια, από την ανειδίκευτη και φτηνή εργασία στην εξειδικευμένη, από τους εθνικούς στους παγκόσμιους ιδιοκτήτες, από την στρατιωτικοπολιτική στην οικονομική εξάρτηση και ενσωμάτωση των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών.
Η Ευρώπη των 25, πάνω στην νέα αυτή πραγματικότητα, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα. Στην τελευταία της έκθεση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχεται ότι η διεύρυνση είχε ως αποτέλεσμα να μεγαλώσει το χάσμα της οικονομικής ανάπτυξης, να μετατοπισθεί το πρόβλημα των ανισοτήτων προς ανατολάς και να επιδεινωθεί η κατάσταση της απασχόλησης. Στην Ευρώπη των 25, 123 εκατομμύρια άτομα –το 27% περίπου του συνολικού πληθυσμού της – κατοικούν σε περιφέρειες ΅ε κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάτω του 75% του μέσου όρου της Ε.Ε. Από αυτούς τους πολίτες, τέσσερις στους δέκα ζουν σε περιφέρειες που ανήκουν στα 15 «παλαιά» κράτη ΅έλη ενώ οι άλλοι έξι είναι πολίτες των 10 «νέων» κρατών ΅ελών.
Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, από την 11η θέση που βρισκόταν στην αρχή της δεκαετίας του 90 μεταξύ των περιφερειών της χώρας υποχώρησε στην 12η στις αρχές της νέας χιλιετίας. Τι πήγε λάθος; Έλλειψη ολοκληρωμένης αναπτυξιακής πολιτικής; Έλλειψη οράματος από τους αναπτυξιακούς φορείς; Λάθος προσδοκίες; Λάθος επιλογές; Η ιστορία γράφεται όχι για να οδηγήσει στη λήθη τους βασικούς της συντελεστές αλλά για να αποτελέσει το μέτρο διεκδίκησης του μέλλοντος.
ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ - ΣΧΕΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΧΑΪΑΣ:

Στις τελευταίες δεκαετίες η χώρα μας κάνοντας χρήση πόρων προερχόμενων κυρίως από την Ε.Ε. μέσω των ΚΠΣ υλοποίησε στρατηγικής σημασίας έργα υποδομής. Μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι ενταγμένοι στα διευρωπαϊκά δίκτυα, αεροδρόμια, εκσυγχρονισμός σιδηροδρομικού δικτύου, μεγάλα έργα ενεργειακής αυτάρκειας και τηλεπικοινωνιών, αποτέλεσαν την αιχμή και την κορυφαία στρατηγική επιλογή τόσο εθνικών προγραμμάτων όσο και περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων.
Σε αυτό το αναπτυξιακό μοντέλο που κυριάρχησε στις τελευταίες δεκαετίες, παρουσιάστηκε συγκέντρωση τόσο των έργων όσο και των πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων τους, στην ανατολική πλευρά της ηπειρωτικής Ελλάδας. Η συγκέντρωση αυτή, εστιάστηκε στην εξυπηρέτηση της Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Κατά μήκος του άξονα αυτού, δημιουργήθηκαν σημαντικοί δορυφορικοί πόλοι ανάπτυξης (π.χ. Λάρισα Βόλος κλπ) που εκμεταλλεύτηκαν τις πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις των έργων αυτών. Στον άξονα αυτό είναι πλέον συγκεντρωμένο το 70% του πληθυσμού της Ελλάδας, και το 80% τουλάχιστον της μεταποιητικής έντασης της χώρας.
Η αναπτυξιακή αυτή επιλογή, ήταν κάποτε δικαιολογημένη, αφού αφενός εξυπηρέτησε το εσωτερικό μεταναστευτικό κύμα που εμφανίστηκε στις δεκαετίες του 60 και 70 και αφετέρου στήριξε τις δημιουργούμενες ανάγκες της πληθυσμιακής έντασης. Η κριτική όμως αυτής της αναπτυξιακής επιλογής, σήμερα εστιάζεται κυρίως στην αδυναμία οραματισμού και στήριξης σε κεντρικό επίπεδο, ενός εναλλακτικού πόλου ανάπτυξης, που κατά την άποψή μας, πρέπει να είναι η Δυτική Ελλάδα.
Στην δυτική πλευρά της Ελλάδας όμως, τα πράγματα δεν έχουν τέτοιο προσανατολισμό. Ενώ υπάρχουν έργα βελτίωσης της υποδομής του οδικού δικτύου λείπουν οι ολοκληρωμένοι οδικοί άξονες υψηλής ποιότητας. Έργα όπως η ευρεία παράκαμψη της Πάτρας, η παράκαμψη του Αγρινίου και κυρίως η γέφυρα Ρίου Αντιρρίου μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης όταν ενταχθούν σε ένα ολοκληρωμένο συνολικό οδικό δίκτυο υψηλής ποιότητας. Ο διπλός σιδηροδρομικός άξονας που θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της περιοχής μας βρίσκεται ακόμα στην φάση της διαπραγμάτευσης.
Η περιοχή μας, μπορεί να συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό λιμενικών εγκαταστάσεων, ωστόσο αυτές είτε δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, όπως το νέο λιμάνι Πάτρα, είτε υπολειτουργούν, εξαιτίας της έλλειψης οδικού ή σιδηροδρομικού δικτύου σύγχρονων προδιαγραφών.
Στον τομέα του περιβάλλοντος, το ποσοστό του πληθυσμού που συνδέεται με σταθμούς βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων είναι μικρότερο του εθνικού μέσου όρου, ενώ η κατά κεφαλή παραγωγή απορριμμάτων στους δήμους της περιοχής, δεν υπολείπεται ουσιαστικά του εθνικού μέσου όρου. Η παράμετρος αυτή επηρεάζει κυρίως τον τουρισμό και τον τριτογενή τομέα δραστηριότητας, ενώ αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα και για την εγκατάσταση νέων επιχειρήσεων του δευτερογενούς τομέα.
Η εξέλιξη του πληθυσμού της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας σε σύγκριση με το σύνολο της χώρας για την περίοδο 1970-2000, υπολείπεται κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα. Σήμερα συγκεντρώνοντας το 7% του πληθυσμού της χώρας κατατάσσεται τέταρτη σε πληθυσμό περιφέρεια. Στον Νομό Αχαΐας είναι εγκατεστημένο το 44% του πληθυσμού της περιφέρειας και κυρίως στην Πάτρα που είναι η πολυπληθέστερη πόλη της και η οποία έχει το 9ο μεγαλύτερο ποσοστό φυσικής αύξησης πληθυσμού στην Ελλάδα.
Στον πρωτογενή τομέα, η Αχαΐα, διαθέτει προιόντα αιχμής, όπως τα εσπεριδοειδή, τα κρασιά, η φέτα, η πατάτα κλπ, τα οποία υπό κατάλληλες προϋποθέσεις μπορούν να διεκδικήσουν θέση σε νέες αγορές κα ως εκ τούτου, μπορούν να αυξήσουν το οικονομικό αποτέλεσμα και το εισόδημα της περιοχής.
Ο Νομός μας είναι προνομιούχος και από άποψη φυσικού περιβάλλοντος. Φιλοξενεί σημαντικά, ποικίλα και ευαίσθητα οικοσυστήματα, αισθητικά δάση και μνημεία της φύσης, καθώς και σημαντικά τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Στον τουρισμό προσπαθεί να γίνει ένας μόνιμος και δυναμικός πόλος έλξης, αφού συγκεντρώνει συγκριτικά πλεονεκτήματα, από πλευράς κλίματος και γεωγραφικής θέσης. Βρίσκεται στο επίκεντρο του κορυφαίου αρχαιολογικού τριγώνου Δελφών – Ολυμπίας – Μυκηνών και διαθέτει πολλές φυσικές ομορφιές, εκτεταμένες και αξιόλογες παραλίες, σημαντικό γραφικό και ορεινό όγκο. Σαν νομός έχει σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα αφού μπορεί να έχει τουρισμό δωδεκάμηνης διάρκειας προσελκύοντας όλες τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού.
Τέλος αξίζει να αναφέρουμε ότι εδώ απασχολείται το 5% του συνόλου των κατόχων μεταπτυχιακού τίτλου, ποσοστό που κατατάσσει το Νομό μας τρίτο στην χώρα ενώ παρουσιάζει και την 5η υψηλότερη στην χώρα αναλογία γιατρών ανά χιλίους κατοίκους και η οποία συνεχώς αυξάνεται.

ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΧΑΪΑΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ, ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Ο νομός Αχαΐας ασκεί κεντρικό ρόλο στην Δυτική νησιωτική και ηπειρωτική πλευρά της Ελλάδας. Αυτό βέβαια δεν προκύπτει μόνο θεωρητικά αλλά επιβεβαιώνεται και από την καθημερινότητα. Η κεντρική θέση της Ελλάδας μεταξύ των χωρών προς τις οποίες έχει διευρυνθεί η Ε.Ε. και κυρίως της περιοχής της ευρωμεσογειακής συνεργασίας, παρέχει τόσο στον Νομό Αχαΐας όσο και στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας αυξημένες δυνατότητες νέου ρόλου συνεργασίας με αυτές. Η Πάτρα είναι και παραμένει ο μητροπολιτικός πόλος ανάπτυξης στην περιοχή. Θεωρείται ως «Πύλη» εισόδου και εξόδου, γεγονός το οποίο της προσδίδει ιδιαίτερη κομβική σημασία και κατ’ επέκταση αποκτά στρατηγική θέση στα Διευρωπαϊκά δίκτυα Ανατολικής και Δυτικής Μεσογείου.
Το όραμά μας για τον Νομό Αχαΐας για την περίοδο 2007-2013 εστιάζεται στον ορισμό του ως τρίτου πόλου Ανάπτυξης στη χώρα.
Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να δημιουργήσει υποδομές υποδοχής των συγκριτικών πλεονεκτημάτων, ώστε οι επιχειρηματικές μας δυνάμεις, που είναι κατά βάση εσωστρεφείς, να μπορέσουν να δημιουργήσουν εισόδημα και θέσεις απασχόλησης. Θα πρέπει επίσης να βασισθεί τόσο στην ανάδειξη του μητροπολιτικού χαρακτήρα της πόλης της Πάτρας όσο και στην αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ενδογενούς περιοχής του Νομού.
Η παρούσα Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση στήριξε και στηρίζει την αναπτυξιακή της πολιτική πάνω σ’ αυτό το όραμα.
Γι’ αυτό και έγκαιρα, ίσως από τους πρώτους νομούς της χώρας προκαλέσαμε συζήτηση, σε ειδική συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου το φθινόπωρο του 2004, με αυτό τον σκοπό. Να συναποφασίσουμε για την αναπτυξιακή μας στρατηγική σ’ αυτή τη νέα προγραμματική περίοδο. Εκεί συμφωνήσαμε και αναθέσαμε στην αναπτυξιακή επιχείρηση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας, την εκπόνηση ειδικής αναπτυξιακής μελέτης για το Νομό Αχαΐας, που θα πορεύεται παράλληλα με την διαδικασία της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας να προετοιμάσει το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξής για την περίοδο 2007-2013. Ο στόχος της πρωτοβουλίας μας αυτής, είναι να αποτυπώσουμε με πρόσφατα δεδομένα την πορεία του νομού μας, τις προοπτικές του και τέλος να δημιουργήσουμε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανάπτυξης στο οποίο όλοι σας θα έχετε δημιουργική συμμετοχή και παρουσία. Πιστεύουμε ακόμα ότι η πρωτοβουλία αυτή μας εξοπλίζει με τα κατάλληλα εργαλεία για να μπορούμε να αποτιμούμε και να αξιολογούμε επιλογές που δρομολογούνται για μας με ή και χωρίς εμάς. Επίσης πρόσφατα υπενθυμίσαμε σε υπόμνημα που υπογράφτηκε από όλους τους φορείς της Αχαΐας και στάλθηκε στον Πρωθυπουργό της χώρας σειρά πρωτοβουλιών που πρέπει έγκαιρα να δρομολογηθούν έτσι ώστε το όραμά μας, για τον Νομό μας να πραγματοποιηθεί.
Στην πρωτοβουλία αυτή της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας προστρέξαμε ως συνδιοργανωτές για να δώσουμε την σοβαρότητα του θέματος αλλά και την ωριμότητα που οι φορείς του Νομού μας το αντιμετωπίζουν. Οι επιλογές μας σήμερα διαμορφώνουν το αύριο. Οι επιλογές μας σήμερα δημιουργούν για τα παιδιά μας ένα καλύτερο αύριο.
Εμείς, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αχαΐας κάτω από την κορυφαία μας επιλογή να ορίσουμε την περιοχή μας ως τρίτο πόλο ανάπτυξης προτείνουμε τις εξής κατευθύνσεις πολιτικής για το διάστημα 2007-2013.
- Ταχεία Ολοκλήρωση βασικών και στρατηγικής σημασίας έργων υποδομής.
Πρωτεύουσα σημασία έχει η ολοκλήρωση των επιλεγμένων διαχρονικά στρατηγικής σημασίας έργων υποδομής, όπως η Ιόνια Οδός, η ΠΑΘΕ, ο δυτικός σιδηρόδρομος, το νέο λιμάνι, το αναβαθμισμένο αεροδρόμιο Αράξου, το Φράγμα Πείρου- Παραπείρου το Φυσικό Αεριο κ.α.
Νέα έργα υποδομών θα πρέπει να αξιολογηθούν στο πρίσμα και στην τεχνική του κόστους-οφέλους και να αναδειχθεί η κοινωνική τους σημαντικότητα ξεπερνώντας τοπικισμούς και πρόσκαιρα συμφέροντα. Επειδή το 4ο ΚΠΣ θα είναι μικρότερο των προηγούμενων, η στενότητα των πόρων επιβάλλει την αποτελεσματική ιεράρχησή τους σε όρους κοινωνικοοικονομικού οφέλους.
- Η βελτίωση της ποιότητας ζωής του πολίτη που ζει και δημιουργεί μέσα στο Νομό μας.
Αυτό προϋποθέτει πολιτικές και πρωτοβουλίες ανάπτυξης και βελτίωσης όλων των υπηρεσιών και δικτύων κοινωνικού ενδιαφέροντος (υγεία- πρόνοια- εκπαίδευση) και ακόμα γενναίες πρωτοβουλίες για την βελτίωση της διοικητικής ικανότητας της Δημόσιας Διοίκησης. Η Δημόσια Διοίκηση στο περιβάλλον που περιγράψαμε παραπάνω θα πρέπει να έχει την ικανότητα της έγκαιρης και γρήγορης προσαρμογής στις ανάγκες των πολιτών.

- Αναβάθμιση και προστασία του περιβάλλοντος και προστασία από φυσικές καταστροφές. Η περιοχή μας έχει πολλές φορές δοκιμασθεί από ακραίες φυσικές δυνάμεις, ενώ προβλήματα από την διαχείριση των αποβλήτων, τις χρήσεις γης και την υποβάθμιση του περιβάλλοντός μας απαιτούν άμεσες και έγκαιρες λύσεις. Το περιβάλλον, μας χρειάζεται, όπως και εμείς εκείνο. Επομένως η συμβίωση είναι αυτοσκοπός.

- Ενίσχυση της Επιχειρηματικότητας. Χρειάζεται να βελτιωθεί το επιχειρηματικό περιβάλλον για να επιτρέπει την ταχεία και αποτελεσματική ανταπόκριση των επιχειρήσεων στις εξελίξεις του ανταγωνισμού. Η γεωγραφική θέση, η βιομηχανική εμπειρία, το επίπεδο εκπαίδευσης του εργατικού δυναμικού και οι αναπτυξιακές προοπτικές της περιφέρειας αποτελούν ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα για προσέλκυση επενδύσεων. Χρειάζεται έμφαση στις επενδύσεις υιοθέτησης καινοτομιών και νέων τεχνολογιών. Κεντρικό σημείο αυτής της βελτίωσης θα πρέπει να είναι η αποτελεσματικότερη λειτουργία της διοίκησης με σαφές, λιτό, διαφανές και σταθερό πλαίσιο λειτουργίας. Η αρχή μας θα πρέπει να είναι «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις». Αν ένα μέτρο, μια πρωτοβουλία που παίρνουμε είναι κατάλληλο για μια μικρή επιχείρηση, τότε είναι πολύ πιθανό ότι θα είναι αποδεκτό και από μια μεγάλη επιχείρηση.
Η προσπάθεια όμως αυτή δεν πρέπει να γίνει μόνο διοικητικά αλλά και από την κοινωνία μας που θα πρέπει να κατανοήσει τους κόπους και τις θυσίες που συνεπάγεται η δημιουργία και η επιβίωση μιας επιχείρησης.
- Ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και προώθηση της απασχόλησης. Χρειάζεται να συνδυαστούν οι παθητικές και οι ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης που υιοθετήθηκαν και στο πρόσφατο παρελθόν με πολιτικές που προωθούν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Κυρίως έμφαση σε πολιτικές που επιδιώκουν να ενισχύουν την υιοθέτηση καινοτομιών και νέων τεχνολογιών καθώς και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού με αναβαθμισμένες γνώσεις και δεξιότητες. Έτσι οι στόχοι που θέτουν ενεργητικές και οι παθητικές πολιτικές απασχόλησης θα πρέπει να αξιολογούνται κάτω από αυτό το πρίσμα. Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αχαΐας έχει αναλάβει πολλές και σημαντικές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση διαμόρφωσης ολοκληρωμένης στρατηγικής για την απασχόληση τόσο στον Νομό όσο και σε επίπεδο περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, μεγιστοποιώντας την αξιοποίηση προγραμμάτων της Ε.Ε. Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας που συμμετείχε σε πολλές πρωτοβουλίες, οφείλει να αξιοποιήσει κατά τον καλύτερο τρόπο κατευθύνσεις και πολιτικές που αναδείχθηκαν από την υλοποίηση τέτοιων προγραμμάτων.

- Ενίσχυση της διασυνοριακής και διακρατικής και της διαπεριφερειακής συνεργασίας. Στην εποχή της καθολικής παγκοσμιοποίησης το νέο πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης στηρίζεται στην αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των εθνικών οικονομιών και των αγορών. Παρατηρείται συνεχώς αυξανόμενη ένταση των συγχωνεύσεων μεταξύ των επιχειρήσεων, διεθνοποίηση της παραγωγής, των επενδύσεων καθώς και ολοένα αυξανόμενη αναζήτηση νέων θεσμών και μηχανισμών συνεργασίας. Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αχαΐας αναγνωρίζοντας την σπουδαιότητα των παραπάνω σκέψεων, προχώρησε ήδη στην σύσταση Ευρωπαϊκού Ομίλου Οικονομικής Συνεργασίας, με την συμμετοχή της επαρχίας του Πρίντεζι, ενώ πρόσφατα υπογράφτηκε και μνημόνιο συνεργασίας των ένδεκα νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων της Δυτικής Ελλάδας με τις αντίστοιχες τρεις περιφέρειες της Ανατολικής πλευράς της Ιταλίας. Οι πρωτοβουλίες μας αυτές αποσκοπούν στην μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της διαπεριφερειακής συνεργασίας.
Κυρίες και κύριοι,
Ευελπιστώ στην συνεργασία όλων των φορέων προκειμένου με βάση τις παραπάνω σκέψεις, να διαμορφώσουμε από κοινού μια ολοκληρωμένη στρατηγική διεκδίκηση του μεγαλύτερου αποτελέσματος από το 4ο Κοινοτικό Πλαίσιο, για την Αχαΐα και τη Δυτική Ελλάδα.
Θα ακολουθήσει πιο αναλυτική παρουσίαση των θέσεων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας στην κεντρική μας εισήγηση.