Μια βόλτα στην περιοχή με ανοιχτά τα μάτια, φτάνει για να δεί κάποιος την αδιαφορία και την εγκατάλειψη σε όλο της το μεγαλείο. Δυστυχώς όμως οι κάθε είδους ανευθυνοϋπεύθυνοι κλείνουν τα μάτια στην καταστροφή.

Ο Γιώργος Δημητρακάκης, Υποψήφιος διδάκτορας Παν/μίου Πατρών καταγγέλλει και μοιράζεται μαζί σας... Μια μέρα στη Στροφιλιά

---

Ρίο 6/1/09

Προς: Δήμαρχοι: Ρίου, Δύμης, Μόβρης, Λαρισσού, Τριταίας, Φαρρών, Ωλενίας, Αιγείρας, Αιγίου Ακράτας, Αροανείας, Πάτρας, Συμπολιτείας, Ερινεού, Καλαβρύτων
Κοινοτάρχες: Καλεντζίου, Λεοντίου,
Δασαρχεία Πατρών και Καλαβρύτων
Νομάρχης Αχαΐας, Προϊστ. Διευθ. Περιβάλλοντος Ν. Α. Αχαΐας
Εφημερίδες: «Ημέρα», «Πελοπόννησος»,
Ραδιοφωνικοί σταθμοί: «Ράδιο Γάμμα», «Ιόνιον FM»
WWF Ελλάς, Greenpeace Greece, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, ΕΟΣ Πατρών
Φορέας διαχείρισης Κοτυχίου – Στροφιλιάς, ΕΟΣ Αχαρνών
Κάτοικοι ʼνω Καστριτσίου, Ακαδημαϊκή κοινότητα Παν/μίου Πατρών
Γενικός γραμματέας περιβάλλοντος και υφυπουργός περιβάλλοντος Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.
Εταιρεία περιβάλλοντος Ρίου, Αχαϊκή κίνηση για την οικολογία και τον πολιτισμό
Εταιρεία προστασίας και περιβάλλοντος Πατρών, Οικολογική κίνηση Πάτρας
Περιβαλλοντική οργάνωση Σελιανίτικων Αχαΐας «Η Αύρα», Περιβαλλοντική λέσχη Αχαΐας
Ένωση πολιτών για την οικολογία και το περιβάλλον, Κέντρο πληροφόρησης Κοτυχίου – Στροφιλιάς
Ελληνικό κέντρο υγρότοπων – βιότοπων (Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας)

Θέμα: Τα τελευταία πευκοδάση της Αχαΐας θα σβήσουν εγκαταλελειμμένα...

...εκτός κι αν κάνουμε κάτι για να τα προστατέψουμε, αν κάνουμε κάτι όλοι εμείς και κυρίως οι άμεσα εμπλεκόμενοι φορείς και οργανώσεις, δασαρχεία, δήμοι, κοινότητες, οργανώσεις προστασίας και μελέτης του περιβάλλοντος, υπουργείο περιβάλλοντος... Δηλαδή πάλι «όλοι εμείς» μέσα από τις διάφορες δομές κοινωνικής και διοικητικής οργάνωσης, ακόμη και τα ΜΜΕ.

Αφορμή για αυτή την επιστολή προβληματισμού, που ελπίζω να αφυπνίσει κάποιους χωρίς να γίνει κουραστική λόγω της έκτασης ή της λαϊκίστικης γλώσσας της ή «ενοχλητική» λόγω του περιεχομένου της, είναι τα όσα συνέβησαν την Πρωτοχρονιά στην περιοχή του οικοσυστήματος Στροφιλιάς – Κοτυχίου...:

Μια μέρα στη Στροφιλιά

Αποφασίσαμε μια παρέα να κάνουμε κάτι πρωτότυπο για την έναρξη του νέου έτους και ξεκινήσαμε με τα πόδια από τον αρχαιολογικό χώρο στον ʼραξο (τείχος Δυμαίων), περπατήσαμε για κάποιες ώρες στο Μαύρο Βουνό και καταλήξαμε στην παραλία της Καλόγριας... Το Μαύρο Βουνό λοιπόν, το οποίο γενικά δεν έλκει περιπατητές (εκτός ίσως από μερικούς αναρριχητές στα βράχια που βλέπουν νότια), είναι παντού στρωμένο με παλιότερα αλλά και φρέσκα φυσίγγια, ενώ με τη μεγαλύτερη πυκνότητα θα τα βρει κανείς στο χαμηλό διάσελο, λίγο μετά τον αρχαιολογικό χώρο, πέρασμα για τα πουλιά που κινούνται μεταξύ του υδροβιότοπου του Κοτυχίου και της λιμνοθάλασσας από την άλλη πλευρά των λατομείων, προς βορρά (Παπάς).

Στην κορφή βρίσκεται ο γνωστός φάρος. Υπάρχουν εκεί τα υπολείμματα του παλιού φάρου, με τον αγωγό αερίου να έρχεται από χαμηλά (από τον ʼραξο) και ένα σωρό τεράστιες φιάλες αερίου που έχουν πια σκουριάσει μετά από τις δεκαετίες που έχουν παραμείνει εκεί. Παράλληλα, τα συνεργεία συντήρησης που ανεβαίνουν περιοδικά βάζουν καινούργιες μπαταρίες στο φάρο (υπάρχει πια αυτόνομη μονάδα με φωτοβολταϊκό) και οι παλιές απλά πετιούνται τριγύρω, έτσι έχει γεμίσει ο χώρος και με μπαταρίες αυτοκινήτου. Από την κορφή έχουμε καλή θέα προς το δάσος και βλέπουμε έντονο καπνό ακριβώς στη μέση, λίγο πιο βόρεια από τις ήδη καμένες εκτάσεις μετά την πρόσφατη πυρκαγιά... Και ο καπνός ολοένα φουντώνει... Εκεί δεν υπάρχουν καλλιέργειες, ποιος μπορεί να άναψε φωτιά; Μήπως κάποιος που αποφάσισε να κάνει πιο ατμοσφαιρικό το πρωτοχρονιάτικο πικ-νικ του; Ποτέ δε θα μάθουμε. Ευτυχώς μετά από 15 λεπτά ο καπνός χάνεται, άλλωστε έχει βρέξει αρκετά τελευταία, γιατί να ανησυχεί κανείς;

Φτάνοντας στην παραλία της Καλόγριας, είχαμε το πρώτο σοβαρό οικολογικό «θέμα» της ημέρας. Δυο ζευγάρια, φίλοι της τετρακίνησης, έρχονται κάνοντας «παντιές» πάνω στην άμμο και φτάνουν στη χαρακτηριστική αμμοπλαγιά στην άκρη της παραλίας, κοντά στην οποία βρισκόμαστε και εμείς... Κάποιοι έχουν καταστρέψει την ξύλινη περίφραξη που είχε φτιαχτεί ακριβώς για να εμποδίζει τα αυτοκίνητα από το να μπαίνουν στην παραλία και φυσικά κανένα δασαρχείο και κανένα δημοτικό συνεργείο δεν ασχολήθηκε περισσότερο, οπότε το πεδίο είναι ελεύθερο για κάθε μορφής μηχανοκίνητους ηλίθιους, τετράτροχους και κυρίως δίτροχους. Επιχειρούν πολλαπλές προσπάθειες προς την αμμοπλαγιά και κάθε φορά φτάνουν ως τη μέση. Τελικά βαρέθηκαν με αυτό το παιχνίδι και απομακρύνθηκαν αφού πρώτα έκαναν ακόμα μερικές φιγούρες στην παραλία και έπειτα και πιο μέσα προς τις αμμοθίνες. Εν συνεχεία ακολουθούμε με τα πόδια τον ασφαλτόδρομο με κατεύθυνση προς τον αρχαιολογικό χώρο, κοντά στον οποίο έχουμε αφήσει το αυτοκίνητο. Εκεί μετά το ξενοδοχείο όπου βρίσκονται τα διάφορα κτίσματα, ταβέρνες κλπ, βλέπουμε νεόδμητες οικοδομές («πότε φύτρωσε αυτό;») καθώς και εκτάσεις καθαρισμένες πρόσφατα με μπουλντόζες, γεγονός που σηματοδοτεί την έναρξη νέων κατασκευών, οπωσδήποτε βέβαια (...) εντός των νόμιμων πλαισίων, όπως αυτά ορίζονται από τις αποκλειστικές ζώνες δραστηριοτήτων, σύμφωνα με το προσφάτως θεσμοθετημένο εθνικό πάρκο. Το μόνο πράγμα που προστατεύει κάπως την περιοχή από τις ανεξέλεγκτες ανθρώπινες παρεμβάσεις είναι τα αιμοβόρα κουνούπια που δρουν ως αντικίνητρο για τους τουρίστες και τη σχετιζόμενη με αυτούς «ανάπτυξη»! Συζητάμε γι’ αυτό το χάλι καθώς και για την κατάντια της παραλίας την οποία κανείς δεν καθαρίζει από τα σκουπίδια που δημιουργεί η δραστηριότητα των μπαρ – κυλικείων που λειτουργούν το καλοκαίρι. Παλιότερα υπήρχε μόνο ένα, τώρα πια έχουμε τρία, να δούμε πόσα θα είναι του χρόνου. Παντού στην άμμο σκουπίδια, πλαστικά καφάσια, μπουκάλια, σακούλες, κουτάκια, ξύλινες και μεταλλικές κατασκευές, με λίγα λόγια καμιά σχέση με προστατευόμενη περιοχή. Σε καθαρές τουριστικές παραλίες οι ιδιοκτήτες των ομπρελών έχουν σε κάθε μια και από ένα πήλινο με άμμο για τις γόπες, κάδους απορριμμάτων και τέλος πάντων φροντίζουν για την καθαριότητα της παραλίας. Εδώ ποιος δίνει τις άδειες (ο Δήμος Λαρισσού να υποθέσω;) και ποιες προϋποθέσεις θέτει εκτός από την πληρωμή ενοικίου; Μάλλον καμία.

Έχει δύσει ο ήλιος και καθώς σκοτεινιάζει τα διάφορα πτηνά τα βλέπουμε να έχουν συγκεντρωθεί στη γωνιά του υδροβιότοπου προς το ιχθυοτροφείο, το ξωκκλήσι και τα ξύλινα παρατηρητήρια κουρνιάζοντας για το βράδυ. Μας προσπερνάει ένα άσπρο φορτηγάκι. Και ξαφνικά... κόλαση πυρός! Ακριβώς από εκείνο το σημείο που είναι συγκεντρωμένα τα πουλιά ακούγονται αναρίθμητοι πυροβολισμοί! Κι άλλες φορές έχω ακούσει ντουφεκιές στον υδροβιότοπο αλλά αυτή τη φορά το πανηγύρι είναι πραγματικά ξέφρενο! Μετά τα έργα βάθυνσης του καναλιού εξόδου του νερού, που έγιναν πριν κάποια χρόνια, υπάρχει μια λωρίδα γης που ξεκινάει από το ιχθυοτροφείο και φτάνει ως και εκατό - διακόσια μέτρα μέσα στη λίμνη ακριβώς εκεί που συγκεντρώνονται τα πτηνά το βράδυ. Ξεχωρίσαμε τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς ήχους όπλων (επρόκειτο λοιπόν για ομάδα κυνηγών) ενώ την ίδια στιγμή ακούγονται απόμακρες ντουφεκιές και από την άλλη πλευρά, προς Λάππα (άλλη παρέα μάλλον από κει που είχε την ίδια ιδέα). Μέσω της αστυνομίας μαθαίνω με καθυστέρηση ένα τηλέφωνο του δασαρχείου και καλώ. Φυσικά ουδείς! Εν υπηρεσία Πρωτοχρονιάτικα; Υπήρξα ανόητος και μόνο που το διανοήθηκα! Ή ίσως όλοι οι δασικοί υπάλληλοι εκτελούσαν το καθήκον στην ύπαιθρο και δεν άφησαν κανένα στο τηλεφωνικό κέντρο... Σίγουρα! Και τις άλλες φορές που έγινα εκεί μάρτυρας λαθροθηρίας ήταν αργίες (Χριστούγεννα, Θεοφάνεια), σα να υπάρχει μια άτυπη (ή μήπως «μιλημένη»;) συμφωνία του δασαρχείου με τους παρανόμους της περιοχής ότι «τέτοιες μέρες κανείς δε θα σας ενοχλήσει, σαρώστε τα όλα!». Κι ενώ είμαι με το κινητό στο χέρι και στο νερό γίνεται κυριολεκτικά πόλεμος, βλέπουμε το άσπρο φορτηγάκι (ΑΧΑ 8...5) που πριν δεκαπέντε λεπτά μας είχε προσπεράσει να είναι στην άκρη του δρόμου και δύο άνδρες περί τα 30 να χαζεύουν με ενδιαφέρον προς τη λίμνη. Μόνο ένας βλάκας δε θα καταλάβαινε ότι πρόκειται για αυτούς που φυλάν τσίλιες. Η λογική υπαγορεύει ότι ακόμα μια αντίστοιχη «ομάδα υποστήριξης» θα πρέπει να βρίσκεται και από τον άλλο δρόμο πρόσβασης που έρχεται από Λάππα. Τα υπόλοιπα είναι θέμα κινητής τηλεφωνίας. Κάνω να σκύψω να δω τον αριθμό πινακίδας (μια και σταδιακά σκοτείνιαζε) και τρέχουν και οι δυο τύποι πάνω μου με έντονο ύφος: «Τι θε ρε μάγκα, γιατί τραβάς φωτογραφία το αμάξι μου; (σσ: το κινητό μου δεν έχει φωτογραφική μηχανή)... Και τι θα κάνεις δηλαδή, θα πάρεις τηλέφωνο το δασαρχείο;...» κλπ... Εγώ δεν έχω πει κουβέντα ακόμα και ενώ προσπαθώ παράλληλα να πείσω την υπόλοιπη παρέα να συνεχίσει το περπάτημα, εξηγώ (λίγο φοβισμένος είναι γεγονός) πως δεν τράβηξα καμία φωτογραφία και πως δεν έκανα κάτι παράνομο τέλος πάντων... «Ούτε κι εμείς κάνουμε κάτι παράνομο, βλέπεις να έχουμε τίποτα όπλα ή σκυλιά, ε;...». Λίγο μετά κι ενώ έχουν κοπάσει κάπως οι ντουφεκιές, μας προσπέρασαν εκ νέου. Έχει πια σκοτεινιάσει για τα καλά και οι ένοπλοι «φίλοι της φύσης» δεν έχουν λόγο να ρίχνουν τυφλούς πυροβολισμούς. Πρέπει να μπουν με τους φακούς και τις βάρκες να μαζέψουν τα κουφάρια των δύσμοιρων πουλιών που δολοφονήθηκαν μες στον ύπνο τους.

Και διερωτώμαι: Πότε δηλαδή το δασαρχείο επιτηρεί τον υδροβιότοπο Κοτυχίου – Στροφιλιάς; Μήπως εργάσιμες μέρες, ώρες γραφείου; Που βρισκόταν το δασαρχείο όταν πριν από κάποια χρόνια εξαφανίστηκαν «σε μια νύχτα» οι σπάνιες χελώνες από το δάσος της Στροφιλιάς; Κάποτε είχα δει σε τοπικό κανάλι μια εκπομπή σχετικά με τη «σπουδαία συμβολή» ενός κυνηγετικού συλλόγου στο έργο προστασίας της ευρύτερης περιοχής της δυτικής Αχαΐας. Τελικά ποιος ο ρόλος των κυνηγετικών συλλόγων ή μάλλον ποιοι ακόμα πιστεύουν στο δήθεν οικολογικό πρόσωπο των κυνηγετικών συλλόγων; Μήπως οι ίδιοι οι σύλλογοι νομίζουν ότι εξιλεώνονται όταν διατηρούν ένα προχειροστημένο εκτροφείο και απελευθερώνουν περιστασιακά μερικά θηράματα (τα οποία οι ίδιοι εξολοθρεύουν πριν αυτά προλάβουν να προσαρμοστούν στο φυσικό περιβάλλον) ή όταν καλούν τους δημοσιογράφους για να μιλήσουν για την «εθελοντική» προσφορά πυροπροστασίας ή θηροφύλαξης που δήθεν προσφέρουν; Γνωρίζει ο κόσμος για τη σφαγή των αγριογούρουνων που συντελείται στην ορεινή ενδοχώρα της Πελοποννήσου και της Ορεινής Ναυπακτίας, με 10 και 15 θηράματα ανά παρέα σε μια μέρα, όταν ο νόμος επιτρέπει 1-3; Κάποιοι βιοπορίζονται με αυτό τον τρόπο. Πίστεψε κανείς την ιστορία με την εξ αμελείας πρόκληση της φωτιάς στην Καλόγρια; Μια μέρα μετά τη λήξη της περιόδου επιτήρησής της, αργά το απόγευμα, με δυνατούς ανέμους και μια βδομάδα μετά την ανακήρυξη της περιοχής σε εθνικό πάρκο, όπου οι διάφοροι «τοπικοί φορείς» πίεζαν (δημοσίως) να ανακληθεί η απόφαση ή έστω να ανασταλεί για κάποιους μήνες, ώστε να ικανοποιηθούν τα αιτήματα όσων τα συμφέροντα θίχθηκαν από την οριοθέτηση του πάρκου όπως την όρισε το υπουργείο... Την πίστεψε κανείς; Εδώ και 15 χρόνια που ζω στην Πάτρα θα έχω πάει στην περιοχή της Καλόγριας... να πούμε πενήντα φορές; Σίγουρα περισσότερες από τρεις φορές το χρόνο. Και δεν αναφέρομαι σε καλοκαιρινά μπανάκια μέσα στην κάπνα και τη φασαρία των τζετ-σκι και των ταχύπλοων που τα τελευταία χρόνια έφτασαν και εδώ. Μιλάω για βόλτες στο δάσος, με τα πόδια, με ποδήλατο, μπάνια στη θάλασσα εκτός περιόδων αιχμής, χειμώνα, σε διάφορες ώρες της μέρας και της νύχτας... Ένας πολύ καλός μου φίλος, που μένει και πιο κοντά, την έχει επισκεφτεί πολύ περισσότερες φορές. Κι όμως κανείς μας δεν έχει δει ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ένα αυτοκίνητο του δασαρχείου. Όχι να κάνουν έλεγχο οι δασικοί υπάλληλοι σε κάποιους επισκέπτες (αυτά γίνονται μόνο στις απολίτιστες χώρες της Ευρώπης, εδώ έχουμε τρόπους!) αλλά απλά να περνάει ένα όχημα... απλά να περνάει! Τίποτα! Μόνο τα ένα-δυο οχήματα της πυροσβεστικής το καλοκαίρι που βρίσκονται εδώ κι εκεί. Το υπουργείο περιβάλλοντος ξέρει να δημιουργεί εθνικά πάρκα (είδαμε κάμποσα παραδείγματα τους τελευταίους μήνες). Μήπως κάποιος πρέπει να εξηγήσει στους κουφιοκέφαλους φωστήρες εκεί μέσα ότι τα πάρκα, εκτός από «ονοματεπώνυμο», χρειάζονται επίσης επιτήρηση και φροντίδα, δηλαδή οικονομικούς πόρους και ανθρώπους με μεράκι, αγάπη για τη φύση και όρεξη για δουλειά;

Τα δάση και οι βιότοποί που μας έχουν απομείνει, είτε έχουν ανακηρυχθεί προστατευόμενες περιοχές είτε όχι, αν δεν τύχουν της προσοχής της επίσημης πολιτείας και της αγάπης των ντόπιων πληθυσμών είναι καταδικασμένα, όπως καταδικασμένος ήταν και ο πολύπαθος εθνικός δρυμός της Πάρνηθας. Μήπως είναι μυστικό ότι υπήρχαν λαθροθήρες στην Πάρνηθα που τουλάχιστον με την ανοχή, για να μην πω συνεργασία, του Δασαρχείου Πάρνηθας, κυνηγούσαν ελάφια και λαγούς; Οι τύποι αυτοί, Μενιδιάτες στην καταγωγή κατά κύριο λόγο, κυνηγούσαν όποτε ήθελαν, αφήνοντας τα όπλα σε κρυψώνες μέσα στο δάσος. Είμαι μόνιμος κάτοικος Μενιδίου Αττικής, μέλος τους ΕΟΣ Αχαρνών πάνω από 20 χρόνια, έχω «οργώσει» την Πάρνηθα με τα πόδια αμέτρητες φορές και μέσω συγγενή μου που είναι κυνηγός μάθαινα από πρώτο χέρι για πρόσωπα και καταστάσεις. Έχω βρεθεί ο ίδιος στο δρόμο ενός οχήματος του δασαρχείου όταν νωχελικά «διερευνούσαν» (δηλαδή ρώτησαν εμένα αν αντιλήφθηκα κάτι) τηλεφωνική καταγγελία ότι ακούστηκαν πυροβολισμοί κοντά στο προπονητικό κέντρο του ΣΕΓΑΣ. Είκοσι λεπτά μετά τους είδα να απολαμβάνουν ατάραχοι τον πρωινό καφέ τους στην Αγία Τριάδα. Κάτι πρώην κατάδικοι και όμοιοι τύποι, αλλά και παρέες «σκληροπυρηνικών» ντόπιων κυνηγών – δολοφόνων, επιδίδονταν στη λαθροθηρία χωρίς κανείς να θέλει ή να τολμά να τους αποτρέψει. Και όλα αυτά πέρα από τις πάσης φύσεως παρεμβάσεις και καταπατήσεις, ιδίως στην περίμετρο του δρυμού. Κι ας είδαμε μετά δημοσιεύματα για τα δυστυχισμένα στελέχη του δασαρχείου που δήθεν «είχαν δώσει και την ψυχή τους για αυτό το βουνό». Είχαμε λοιπόν έναν εθνικό δρυμό μόνο στα χαρτιά και τώρα τον έχουμε μόνο σε αναμνηστικές φωτογραφίες. Πολύ ωραία! Πρέπει το ίδιο να συμβεί και στη Στροφιλιά; Δε μπορούμε να το αποτρέψουμε; Θα πρέπει να εναποθέσουμε τις ελπίδες μας στον καιρό, πως και στην επόμενη φωτιά θα μας κάνουν ξανά το χατίρι οι άνεμοι και θα κοπάσουν πριν επέλθει ολοκληρωτική καταστροφή; Είναι αναπότρεπτο το λαθραίο κυνήγι στον υδροβιότοπο; Δε μπορούν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις να στείλουν το δασάρχη στο δικαστήριο για αμέλεια (ή μήπως άρνηση;) εκτέλεσης καθήκοντος, μήπως και αποφασίσει κανείς εκεί μέσα στη σφηκοφωλιά να δικαιολογήσει το μισθό του; Λόγια του υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. στη Βουλή στις 26/5/2008: «...στον φορέα διαχείρισης Κοτυχίου - Στροφιλιάς έχουμε διαθέσει 830.000 ευρώ, ποσά που δεν έχουν απορροφηθεί ως σήμερα...». Τι ρόλο έχει αναλάβει τελικά ο συγκεκριμένος φορέας;

Περί τις αρχές Ιουνίου 2008 άνοιξα συζήτηση με τον κύριο Π., κάτοικο ʼνω Καστριτσίου Δήμου Ρίου:
-«Το έχεις αντιληφθεί ότι το δάσος εκεί κοντά στο χωριό σας, η Καλόγρια και κάτι “τούφες” προς την Καλλιθέα και το Σαντομέρι είναι τα τελευταία πευκοδάση που έχουν απομείνει στην Αχαΐα;... ʼντε και μερικά υπολείμματα κοντά στη Ζαρούχλα στο Χελμό. Μου έλεγες ότι πέρυσι με τις μεγάλες φωτιές είχατε βγει οι κάτοικοι για εθελοντική πυροφύλαξη και περιπολίες, φέτος θα γίνει τίποτα; Ξέρω κόσμο που θα ήθελε να προσφέρει.»
-«Ζητήσαμε από Δήμο – Δασαρχείο να μας προμηθεύσουν με μια δεξαμενή και αντλία να τα προσαρμόσουμε σε δικό μας αμάξι ώστε να έχει νόημα η περιπολία, αν δούμε φωτιά να έχουμε μισό κυβικό νερό να την προφτάσουμε. Μας αρνήθηκαν και μας είπαν ότι θα γίνει προκήρυξη δυο θέσεων για προσλήψεις πυροφυλάκων.»

Ιούνιο μήνα αυτή η κουβέντα... Δηλαδή πότε θα γινόταν η προκήρυξη και πότε τελικά οι προσλήψεις; Και γιατί να μην ενισχυθούν οι κάτοικοι μια και δείχνουν προθυμία για εθελοντική εργασία; Μήπως έτσι θα χαθεί το νόημα της πρόσληψης πυροφυλάκων και μαζί και η ευκαιρία να βολέψουμε εποχικά μερικά δικά μας παιδιά με ξεκούραστους μισθούς; Κι αν τους είδατε εσείς τους πυροφύλακες τότε τους είδαμε κι εμείς. Δηλαδή με δυο κουβέντες... κοροϊδία! Τι θα μας πουν μετά ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Ρίου και το Δασαρχείο Πατρών όταν στο ʼνω Καστρίτσι και στις βορειοδυτικές παρυφές του Παναχαϊκού αντί για το πανέμορφο πευκοδάσος και το επίσης πανέμορφο ελατόδασος θα έχουν απομείνει αποκαΐδια; Θα τολμήσει μετά κανείς να κάνει προεκλογικό απολογισμό του έργου του; Και ας υποθέσουμε λοιπόν ότι οι «άλλοι» δεν ενδιαφέρονται. Πού είναι οι κάτοικοι του ʼνω Καστριτσίου; Γιατί δεν κάνουν μια δυναμική, συμβολική ή ουσιαστική κινητοποίηση να διεκδικήσουν κάποια απλά μέτρα προστασίας; Νομίζουν ότι θα τους λυπηθεί κανείς όταν θα μιλάνε στις κάμερες, με τις φλόγες στο φόντο να καταπίνουν το δάσος και το χωριό μαζί; Όταν θα κλαιν και θα οδύρονται προς τέρψιν του φιλοθεάμονος κοινού με δραματικές κουβέντες σαν αυτές που βλέπαμε στις τηλεοράσεις μας το 2007... Για θυμηθείτε: «Πού είναι τα αεροπλάνα να σώσουν το βιος μας, γιατί δεν έρχονται;» και να τα δάκρυα και να τα μαλλιοτραβήγματα. Κατέρρεαν σαν έβλεπαν τα σπίτια τους να καίγονται, άνθρωποι που για γενιές ολόκληρες ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΝ ότι βιος τους και περιουσία τους ήταν το δάσος, το βουνό, το φυσικό περιβάλλον. Όσο σκληρό όμως κι αν ακούγεται, είναι αλήθεια αυτό που κυκλοφορούσε στις συζητήσεις εκείνων των ημερών, ότι «τα σπίτια ξαναγίνονται, όχι όμως και το δάσος». Να μην αναφερθούμε δε στις αδικοχαμένες ανθρώπινες ζωές. Το μήνυμα που τελικά πέρασε από τις καταστροφές του 2007 δε σχετίζεται με την προστασία του περιβάλλοντος αλλά με την προστασία της προσωπικής ιδιοκτησίας. Αφενός «καθαρίζετε κλαδιά και ξερόχορτα γύρω από τα σπίτια σας» και αφετέρου «φροντίστε να αποκτήσετε τίτλους ιδιοκτησίας για τις καταπατημένες δασικές εκτάσεις σας τώρα που ακόμα είναι καιρός και το κτηματολόγιο ανύπαρκτο». Μαθαίνω από φίλο, κάτοικο της περιοχής Ζαχάρως, ότι ήταν ένας από τους πολλούς που δεν πήραν αποζημίωση για τις καμένες ελιές διότι απλούστατα δεν είχαν τίτλους ιδιοκτησίας στην οικογένειά του. Η υπόθεση απόκτησης τίτλων πάει γύρω στο χιλιάρικο (όχι λαδώματα... κανονικές, νομότυπες διαδικασίες) και όποιος δεν το είχε φροντίσει έμεινε χωρίς αποζημίωση. ʼλλη μια έμμεση απόδειξη ότι άπαντες βίωναν τη νιρβάνα του «δε θα συμβεί τίποτα». Όπου κι αν πάει κανείς στην Ελλάδα παντού η ίδια εικόνα με τους ντόπιους να πρωταγωνιστούν στη λαθροθηρία, τη λαθροϋλοτομία, τις καταπατήσεις, τις παράνομες καλλιέργειες και τις διάφορες άλλες παράνομες δραστηριότητες, όπως η απόρριψη σκουπιδιών και μπαζών. Η μόνη προστασία που προσφέρουν είναι από διάφορους «παρείσακτους» που επιχειρούν να πράξουν κάτι παρόμοιο στην περιοχή τους. Οι αρχές φυσικά ανύπαρκτες και συχνά συμμετέχουσες στη λεηλασία.

Η βόρεια Πελοπόννησος ήταν κατάφυτη, καλυμμένη από πυκνά πευκοδάση. Με αλλεπάλληλες μεγάλες φωτιές, ιδίως την περίοδο 1999-2001, υπήρξε σχεδόν ολοσχερής καταστροφή. Το τελειωτικό χτύπημα ήρθε με τις φωτιές του 2007 πάνω από το Αίγιο. Εκτός από μια φυσική αναδάσωση που παρατηρείται στις περιοχές βόρεια της Πιτίτσας μέχρι τη θάλασσα (Ζήρια), το δάσος μπορεί να θεωρηθεί μια τελειωμένη υπόθεση για τη βόρεια Πελοπόννησο κι ας βγει ένας «πιο ειδικός» δασολόγος να με διαψεύσει. Ας ανηφορίσει κανείς από Διακοφτό προς Καλάβρυτα ή από Ακράτα προς Ζαρούχλα ή από Δερβένι ή Ξυλόκαστρο προς τα πάνω, εκεί που μέχρι πριν 10-15 χρόνια υπήρχαν δάση, νερά, ζωή. Τώρα νεκρή γη. Μετά από τόσα χρόνια κανένα ίχνος αναγέννησης του δάσους. Κάποια μικρά πευκάκια, μια ελπίδα;... Τί-πο-τα! Μεγάλωσαν όμως οι ελαιώνες και οι αμπελώνες και φύτρωσαν νέα κτίσματα. Μαθαίνω από τους ντόπιους πως η ράχη από ʼνω Καστρίτσι ως Κάτω Καστρίτσι ήταν κάποτε πυκνό πευκοδάσος, όπως αυτό που υπάρχει στην άλλη πλευρά, το οποίο κάηκε πριν αρκετά χρόνια. Νεαρά δεντράκια; Ούτε ένα. Μόνο λίγοι θάμνοι. Τι διδάχθηκαν οι κάτοικοι από εκείνη την καταστροφή; Μάλλον τίποτα. Τι διδάχθηκαν οι κάτοικοι του Νομού Ηλείας από τις προηγούμενες μεγάλες φωτιές της δεκαετίας του ’90 που κατέστρεφαν ασταμάτητα τα πάντα για εβδομάδες; (Τις θυμάστε;) Προφανώς τίποτα. Όταν έγινε τον Απρίλιο του 2007 σύσκεψη με συμμετοχή παραγόντων της νομαρχίας, των δήμων και των δασαρχείων στο Ν. Ηλείας, αποφασίστηκαν (μάθαμε αργότερα από τους δημοσιογράφους) έντεκα σημεία . ενέργειες που «έπρεπε να γίνουν», ουδείς όμως αποφάσισε το πώς θα γίνουν, με τι λεφτά, ποιος θα κάνει τι και βάσει ποιου χρονοδιαγράμματος, ώστε να γίνει απολογισμός και έλεγχος του έργου στις αρχές του καλοκαιριού. Απλά αποφάσισαν ότι «πρέπει να γίνουν»... και μετά ίσως γιόρτασαν τη λήξη της σύσκεψης σε κάποια ταβέρνα. Τι έμαθε το δημοτικό συμβούλιο Δήμου Ρίου από την κόλαση του 2007 που έκαψε τη μισή Πελοπόννησο; (εκτός όμως από το σπίτι μας!) Προφανώς τίποτα. Ζούνε όλοι με την ελπίδα πως δε θα συμβεί το παραμικρό. Οι κάτοικοι ελπίζουν πως δε θα συμβεί τίποτα ποτέ και οι δήμαρχοι – αντιδήμαρχοι πως δε θα συμβεί τίποτα κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Μπράβο τους. Επαίσχυντοι και ανάξιοι όλοι τους! Οι πολιτικοί ανάξιοι των αξιωμάτων τους και οι κάτοικοι ανάξιοι της φυσικής ομορφιάς που τους περιβάλλει και άξιοι μόνο των ανάξιων πολιτικών που οι ίδιοι αναδεικνύουν με τις ψήφους τους. Το κρίμα και η ευθύνη της καταστροφής, όταν και όπου αυτή έρχεται, μοιράζεται στα τρία: Κεντρική εξουσία, τοπικοί φορείς / τοπική αυτοδιοίκηση . υπηρεσίες, ντόπιος πληθυσμός. Και ας προσπαθούνε μετά να ρίξουν τις ευθύνες ο ένας στον άλλο. Περιμένουν όλοι να έρθει το καλοκαίρι για να διαμαρτυρηθούν δήθεν, να απαιτήσουν χρήματα, να συγκαλέσουν συσκέψεις και να συστήσουν επιτροπές της βιτρίνας. Τώρα είναι η ώρα για αποφάσεις, η χειμερινή περίοδος, όχι το καλοκαίρι. Η περίοδος Μαΐου – Ιουνίου είναι περίοδος εργασίας και προετοιμασίας και οι κρίσιμοι μήνες Ιουλίου και Αυγούστου περίοδος εγρήγορσης και ετοιμότητας για να αποφευχθούν τα χειρότερα. Χρειάζεται να είναι κανείς φιλόσοφος για να κατανοήσει αυτή την ακολουθία;
Το σπουδαίο είναι πως εκτός από τις κεντρικές εξουσίες που εδώ και τριάντα περίπου χρόνια έχουν κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να αποδεκατίσουν τον εθνικό μας φυσικό πλούτο, όπως επίσης για να υποβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών αυτής της χώρας και να τους κάνουν δυστυχείς, τα ζητήματα που περνάν από τα χέρια της τοπικής αυτοδιοίκησης και του ίδιου του απλού κόσμου πρέπει να τα διαχειριστούμε ΑΜΕΣΑ. Σαν έρθει η κακιά η ώρα θα είναι αργά να αναρωτηθούμε γιατί η πολιτεία θεσπίζει νόμους καταστροφικούς για το περιβάλλον, αποδυναμώνει το πυροσβεστικό σώμα και τα δασαρχεία και στηρίζει τη διαφθορά σε αυτά... «γιατί άργησαν τα αεροπλάνα». Μπορούμε να διεκδικήσουμε ένα κονδύλι για να φτιαχτούν στο κοντινό βουνό πέντε περισσότερα σημεία υδροληψίας για πυροσβεστικά οχήματα; Να γίνει μια αντιπυρική ζώνη; Να υπάρχει ένα ζεύγος θηροφυλάκων που θα προστατεύει την άγρια πανίδα από ασυνείδητους; Να υπάρχει ένα πυροσβεστικό όχημα επιπλέον που θα σταθμεύει τα καλοκαίρια πιο κοντά αφού τώρα το κοντινότερο συνήθως βρίσκεται σε απόσταση μισής ώρας και άρα δε θα μπορέσει ποτέ να προφτάσει μια πιθανή φωτιά στο ξεκίνημά της;
Μπορούν να οργανωθούν πέντε-δέκα κάτοικοι και να καταγγείλουν από κοινού τον τάδε δασικό υπάλληλο ή θηροφύλακα που «εκτελεί πλημμελώς» τα καθήκοντά του; Μπορούμε να πιέσουμε το Δήμο της περιοχής μας ώστε να εργαστεί ένα συνεργείο, ίσως και με εθελοντική συμμετοχή των κατοίκων για τον καθαρισμό κρίσιμων ζωνών γύρω από κατοικημένες περιοχές, να καθαριστούν τα ξερόχορτα και οι καλαμιές στις άκρες των δρόμων στην αρχή της ξηρής περιόδου; Μπορεί επιτέλους ο Δήμος Ρίου ή το Δασαρχείο Πατρών να προσφέρουν στους κατοίκους του ʼνω Καστριτσίου μια υδροφόρα με αντλία που να προσαρμόζεται σε ένα φορτηγάκι και εφόσον δε θέλουν να εμπλακούν περισσότερο, να αφήσουν τους κατοίκους να βγάλουν άκρη μόνοι τους σχετικά με το ποιοι θα βάζουν τα φορτηγάκια τους και θα κάνουν βόλτες το καλοκαίρι, σε περιόδους καύσωνα που η πυροσβεστική υπηρεσία δεν ξέρει πού να πρωτοπάει; Μπορούν τα τοπικά ΜΜΕ να επιδείξουν δείγματα περιβαλλοντικής ευαισθησίας και να καταβάλλουν μια ελάχιστη προσπάθεια ενημέρωσης και αφύπνισης των πολιτών, αντί απλά να περιμένουν το τέλος του καλοκαιριού για να αναλωθούν στην καταδίκη κυβερνήσεων και πολιτικών;

Τίποτα δεν ορίζει η μοίρα, όλα είναι στα χέρια μας. Ας κάνουμε κάτι όλοι μαζί και ο καθένας μόνος του ό,τι μπορεί. Ακόμα κι αν απλά μιλήσει κανείς σε κάποιον, στο συγγενή του ή σε ένα φίλο του και τον πείσει ότι είναι λάθος να πετάει σκουπίδια και μπάζα στο διπλανό ρέμα, να βάζει θηλιές και ξόβεργες στο φράχτη του χωραφιού του ή να πυροβολεί ό,τι κινείται, θα είναι μια επιτυχία... Μικρά, απλά πράγματα!

Δημητρακάκης Γιώργος
Υποψήφιος διδάκτορας Παν/μίου Πατρών
e-mail: jimakakis (at) ece.upatras.gr